Εποχική αλλεργική ρινίτιδα – Ένα σύνθετο πρόβλημα

Η άνοιξη σηματοδοτεί για πολλά παιδιά την εμφάνιση αλλεργιών: ρινική καταρροή, πταρμοί, κνησμός, συμφόρηση (ρινίτιδα), δακρύρροια και ερυθρότητα (επιπεφυκίτιδα) και συμπτώματα από το στήθος όπως βήχας, συριγμός ή δύσπνοια (αλλεργικό άσθμα).

 

Περίπου 1 στους 5 ανθρώπους έχουν αλλεργική ρινίτιδα, ωστόσο λίγοι αναζητούν ειδική βοήθεια: είτε τα συμπτώματα δεν προβληματίζουν και εκτιμώνται ως ήπια, είτε θεωρούνται παροδικά. Θα πρέπει να γίνουν δύο παρατηρήσεις:

 

Πρώτον, όντως για πολλά παιδιά τα συμπτώματα είναι ήπια. Ωστόσο, αν δεν αντιμετωπισθούν ορθά έχουν σημαντική επίπτωση στην ποιότητα ζωής. Εκτός του ότι ενίοτε είναι βασανιστικά, επηρεάζεται ο ύπνος, τα παιδιά δεν ξεκουράζονται, αισθάνονται καταβολή και η αποδοτικότητα στο σχολείο μειώνεται. Επίσης, η αλλεργική ρινίτιδα μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρότερες καταστάσεις: παραρρινοκολπίτιδα (π.χ. ιγμορίτιδα που θα χρειαστεί αντιβιωτική αγωγή) και άσθμα. Τέλος, αν και οι αλλεργίες διαφέρουν από τις ιώσεις, δεν αποκλείεται η συνύπαρξή τους. Πράγματι, το παιδί με αλλεργικό υπόστρωμα θα περάσει πιο «βαριά» τις απλές ιώσεις, με περισσότερα συμπτώματα και μεγαλύτερη διάρκεια λήψης φαρμακευτικής αγωγής.

 

Δεύτερον, μόνο περίπου 20% των παιδιών θα ξεπεράσουν την αλλεργική ρινίτιδα μεγαλώνοντας. Αντίθετα, πολλές φορές παρατηρείται σταδιακή επιδείνωση: αύξηση διάρκειας συμπτωμάτων, αναποτελεσματικότητα φαρμάκων και ενδεχομένως σταδιακή εμφάνιση συμπτωμάτων από το στήθος (π.χ. βήχας κατά την άσκηση ή το έντονο γέλιο). Άλλο χαρακτηριστικό είναι η με το χρόνο αύξηση των αλλεργιογόνων που ενοχλούν: τις πρώτες χρονιές μπορεί να έχουμε συμπτώματα εξαιτίας, για παράδειγμα, έκθεσης σε γύρη ελιάς και τα επόμενα να προστίθεται αλλεργία σε αγριόχορτα ή περδικάκι (για να αναφέρουμε κάποια από τα συχνότερα αλλεργιογονικά φυτά της περιοχής μας). Τέλος, σημειώνεται ότι, αν και η έννοια της αλλεργίας είναι συνυφασμένη με την άνοιξη, υπάρχουν αλλεργιογόνα που επηρεάζουν ολοετώς (π.χ. ακάρεα οικιακής σκόνης, επιθήλια ζώων ή μύκητας υγρασίας (αλτερνάρια). Η ολοετής ρινίτιδα είναι συνήθως δυσκολότερο να αντιμετωπισθεί, πιο βασανιστική και πιο πιθανό να εξελιχθεί σε άσθμα.

 

Η αντιμετώπιση των αλλεργιών πρέπει να είναι πολύπλευρη και η σφαιρική ενημέρωση αποτελεί πρωτεύον ζητούμενο: ο ασθενής οφείλει να γνωρίζει αν είναι πραγματικά αλλεργικός και, αν ναι, σε ποια αλλεργιογόνα αποδίδονται τα συμπτώματά του. Αυτό γίνεται μετά από αλλεργιολογικό έλεγχο που μεταξύ άλλων περιλαμβάνει ειδικές δερματικές δοκιμασίες και αιματολογικές εξετάσεις.

 

Η αποφυγή των αλλεργιογόνων αποτελεί ιδανικό θεραπευτικό σενάριο αλλά δεν είναι ρεαλιστική. Γι’αυτό καταφεύγουμε σε θεραπευτική αντιμετώπιση που είναι διπλή: Η πρώτη είναι συμπτωματική καθώς τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται, εξαιρετικά ασφαλή και αποτελεσματικά, αντιμετωπίζουν τα συμπτώματα, τις συνέπειες δηλαδή της αλλεργίας. Δεν μπορούν να αλλάξουν το αλλεργικό υπόστρωμα του παιδιού – όποτε εκτίθεται στα αλλεργιογόνα θα χρειάζεται να λαμβάνει αγωγή με όλους τους περιορισμούς και τις συνέπειες που προαναφέρθηκαν.

 

Η δεύτερη προσέγγιση ονομάζεται ανοσοθεραπεία και οδηγεί στην τροποποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος ώστε ο ασθενής να μην είναι αλλεργικός, να ανέχεται δηλαδή την έκθεση στο αλλεργιογόνο, να έχει ελάχιστες έως μηδενικές ανάγκες συμπτωματικής αγωγής και μειωμένες πιθανότητες εξέλιξης σε άσθμα. Στα χέρια έμπειρου ειδικού αλλεργιολόγου η ανοσοθεραπεία αποτελεί ισχυρό όπλο οριστικής αντιμετώπισης των αλλεργιών του αναπνευστικού.

 

Το παραπάνω κείμενο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Κ της Καθημερινής.

Dr. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΣΙΑΣ MD, PhD
Ηρώδου Αττικού 1, Πλατεία Δούρου
Χαλάνδρι | Τηλ: 210 6818110
Καλαβρύτων 29,
Τρίπολη | Τηλ: 2710 239079
Αλλεργιολόγος Παίδων & Ενηλίκων
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Διπλωματούχος Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Αλλεργιολογίας
& Κλινικής Ανοσολογίας [EAACI]
Επιστημονικός Συνεργάτης Νοσοκομείου
Παίδων "Π. & Α. Κυριακού"
Εξωτερικός Συνεργάτης Ιδιωτικής
Κλινικής "Μητέρα"
mail: info@mitsias-allergy.gr