Ανοσοθεραπεία – η οριστική ίαση των αλλεργιών.

 

Η αλλεργίες είναι μια παρεξήγηση! Πρόκειται για μια υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού μας συστήματος σε κατά τα αλλά αθώα ερεθίσματα, τα αλλεργιογόνα. Αυτά είναι πρωτεΐνες που βρίσκονται στο περιβάλλον και οι οποίες όταν έρθουν σε επαφή με τον οργανισμό προκαλούν τα αλλεργικά συμπτώματα. Η αλλεργία έχει πολλές εκφάνσεις: τροφική αλλεργία, αναπνευστική αλλεργία, φαρμακευτική αλλεργία, αλλεργία σε τσιμπήματα εντόμων. Κάθε φορά, διαφορετικής φύσης αλλεργιογόνα, διαφορετικά όργανα στόχοι…

 

Η αλλεργική ρινίτιδα και το αλλεργικό άσθμα είναι ίσως οι συχνότερες αλλεργικές εκδηλώσεις. Οφείλονται στην έκθεση του βλεννογόνου του αναπνευστικού συστήματος σε αλλεργιογόνα που βρίσκονται στην ατμόσφαιρα, είτε εξω-οικιακά, είτε ενδο-οικιακά. Αναλόγως του πότε γίνεται η έκθεση, τότε προκύπτουν και τα συμπτώματα – χαρακτηριστικό παράδειγμα η εαρινή ρινίτιδα που οφείλεται σε γύρεις δέντρων, αγρωστωδών ή ζιζανίων που ανθίζουν κατά την περίοδο αυτή. Από την άλλη, η έκθεσή μας σε αλλεργιογόνα που βρίσκονται ολοετώς στο ενδοοικιακό περιβάλλον, όπως τα ακάρεα της οικιακής σκόνης ή ο μύκητας της υγρασίας που λέγεται αλτερνάρια, προκαλούν συμπτώματα όλον το χρόνο.

 

Η αντιμετώπιση των αλλεργικών νοσημάτων του αναπνευστικού είναι πολύπλευρη:

  1. Το βασικό και πιο αποτελεσματικό μέτρο είναι η αποφυγή του αλλεργιογόνου. Αν μπορούσαμε να μην έχουμε επαφή με τον παράγοντα που μας ενοχλεί δε θα είχαμε οποιοδήποτε σύμπτωμα. Ωστόσο αυτή είναι μια προσέγγιση ελάχιστα ρεαλιστική, με περιορισμένα τελικά κλινικά αποτελέσματα.
  2. Η συμπτωματική αγωγή αποτελεί βασικό τρόπο αντιμετώπισης. Πρόκειται για την φαρμακευτική προσέγγιση που αντιμετωπίζει αποτελεσματικά τις συνέπειες της αλλεργίας, δηλαδή την καταρροή, τη φαγούρα, τα φτερνίσματα ή το μπούκωμα. Τα βασικά σκευάσματα είναι τα αντιισταμινικά και τα ενδορρινικά spray –αυτά χρησιμοποιούνται αναλόγως του αλλεργιογόνου, της φύσης, της διαρκείας των συμπτωμάτων και, βέβαια, του υπόλοιπου κλινικού ιστορικού του ασθενή.
  3. Η ανοσοθεραπεία. Πρόκειται για την οριστική ίαση του αλλεργικού υποστρώματος με πολύ σημαντικές συνέπειες για τον ασθενή!
    • Καταρχάς πρόκειται για αιτιολογική θεραπεία, αντιμετωπίζει δηλαδή τα αίτια της αλλεργίας και δεν είναι μια απλά συμπτωματική προσέγγιση. Ο ασθενής δε χρειάζεται φάρμακα για να είναι καλά καθώς δεν αντιδρά με «αλλεργικό» τρόπο στο αλλεργιογόνο που τον ενοχλούσε. Το ανοσοποιητικό του έχει επαναπρογραμματισθεί έτσι ώστε να είναι αδρανές προς αυτό (όπως του μη αλλεργικού).
    • Δεύτερον, με την ανοσοθεραπεία επιτυγχάνεται η αλλαγή στη φυσική πορεία της αλλεργικής νόσου: η ρινίτιδα δυστυχώς σε ένα ικανό ποσοστό ασθενών εξελίσσεται σε αλλεργικό άσθμα – ο μόνος τρόπος να ανακοπεί αυτή η εξέλιξη είναι μέσω μιας επιτυχημένης ανοσοθεραπείας. Ως προς αυτό, πλέον υπάρχουν διαγνωστικά εργαλεία που βοηθάνε εξαιρετικά τον Αλλεργιολόγο στην επιλογή του ώστε να βοηθήσει στο μέγιστο τον ασθενή.
    • Τρίτον, με την ανοσοθεραπεία βελτιώνεται η πολύ συχνά παρατηρούμενη επέκταση των αλλεργικών ευαισθητοποιήσεων (πόσα δηλαδή αλλεργιογόνα ενοχλούν). Αυτό είναι επίσης μια συχνά παρατηρούμενη συνέπεια της μακροχρόνιας αλλεργίας στην οποία η ανοσοθεραπεία παρεμβαίνει επιτυχώς.
    • Τέλος, τονίζεται ότι μακροπρόθεσμες παρενέργειες δεν παρατηρούνται – δεν επιδρά στην ανάπτυξη του παιδιού, δεν προκαλεί ορμονικές ή άλλες μεταβολές, δεν αυξάνει τη συχνότητα άλλων νοσημάτων. Οι μόνες ανεπιθύμητες ενέργειες είναι σπανιες, παροδικές, ήπιες και εύκολα αντιμετωπίσιμες.

 

Αν όλα αυτά ισχύουν, καθώς διαβάζονται πολύ όμορφα, γιατί να μην γίνεται σε όλους τους ασθενείς η ανοσοθεραπεία; Γιατί υπάρχουν περιορισμοί… Πρώτον, παρά την, όπως για όλα τα φάρμακα, δημόσια ασφαλιστική κάλυψη του κόστους της ανοσοθεραπείας, αυτό είναι σχετικά υψηλό. Κι αυτό γιατί η διάρκεια δε μπορεί να είναι λιγότερο από 3-5 χρόνια. Το χρονικό αυτό διάστημα δε χρειάζεται για να φανούν τα θετικά αποτελέσματά της (αυτό γίνεται σε 4-6 μήνες από την έναρξή της) αλλά για να διατηρηθούν μετά το τέλος της για πολλά, έως και ισόβια, χρόνια. Τέλος, και κυριότερο, δυστυχώς δεν είναι όλοι οι ασθενείς κατάλληλοι υποψήφιοι για ανοσοθεραπεία: σε πολλές περιπτώσεις χρειάζεται να ελεγχθούν με ειδικές εξετάσεις που λέγονται μοριακός έλεγχος και να κριθεί, μετά από αυτές, αν ο συγκεκριμένος κάθε φορά ασθενής θα επωφεληθεί από αυτήν τη θεραπευτική προσέγγιση. Η ανοσοθεραπεία πρέπει να γίνεται από ειδικούς Αλλεργιολόγους με εμπειρία στη διάγνωση, επιλογή και εφαρμογή της.

 

Πώς γίνεται η ανοσοθεραπεία; δύο είναι οι βασικοί τρόποι. Η παλαιότερη μέθοδος είναι η υποδόρια ανοσοθεραπεία (subcutaneous immunotherapy). Σε αυτήν χορηγούνται στον ασθενή εμβολιασμοί κάθε μήνα με τρόπο ανάλογο των εμβολίων που γίνονται στην παιδική ηλικία. Εξαίρεση στην μηνιαία χορήγηση (συντήρηση) είναι το αρχικό διάστημα (έναρξη), που συνήθως διαρκεί περίπου δύο μήνες, κατά το οποίο οι εμβολιασμοί γίνονται εβδομαδιαία. Υπάρχουν πολλά διαφορετικά πρωτόκολλα για τα παραπάνω, με μικροδιαφορές μεταξύ τους, αλλά οι δύο αυτές φάσεις, της έναρξης και της συντήρησης, υπάρχουν σε κάθε ανοσοθεραπευτικό σχήμα. Τα τελευταία περίπου 25 χρόνια χρησιμοποιείται και η υπογλώσσια ανοσοθεραπεία (sublingual immunotherapy) κατά την οποία χορηγούνται στον ασθενή σταγόνες κάτω από τη γλώσσα, καθημερινά, στο σπίτι του. Πρόκειται για μέθοδο σαφώς πιο ανώδυνη (ειδικά για τα παιδιά) αλλά συνήθως πιο δύσκολο να εφαρμοσθεί στην πιεστική καθημερινότητα του ασθενούς. Ο Αλλεργιολόγος είναι αυτός που σε συνεννόηση με τον ασθενή και την οικογένειά του συναποφασίζουν το κατάλληλο κάθε φορά σχήμα.

 

Η αλλεργίες του αναπνευστικού συστήματος είναι νόσοι της τελευταίας 50ετίας στον δυτικό κόσμο. Στην Ελλάδα η συχνότητά τους συνεχίζει να αυξάνει και αναμένεται να σταθεροποιηθεί σε νούμερα της τάξης του 20-25% του πληθυσμού τα επόμενα χρόνια. Η αποφυγή των αλλεργιογόνων και, κυρίως, η συμπτωματική αγωγή, επιτυγχάνουν σε μεγάλο βαθμό έως και την πλήρη ύφεση των συμπτωμάτων. Η οριστική, ωστόσο, λύση δε βρίσκεται εκεί…. Μόνο μέσω μιας επιτυχημένης ανοσοθεραπείας μπορούμε να ανακόψουμε την επιδεινούμενη αλλεργική πορεία στο χρόνο, να απεμπλακούμε από την ανάγκη συνεχούς φαρμακευτικής αγωγής και να εξασφαλίσουμε μια ελεύθερη από αλλεργικά συμπτώματα ζωή.

 

Το παραπάνω κείμενο γράφτηκε με αφορμή τη ραδιοφωνική εκπομπή της κας.Πελίνας Θεοδοσίου, Θέμα Υγείας.

Dr. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΣΙΑΣ MD, PhD
Ηρώδου Αττικού 1, Πλατεία Δούρου
Χαλάνδρι | Τηλ: 210 6818110
Καλαβρύτων 29,
Τρίπολη | Τηλ: 2710 239079
Αλλεργιολόγος Παίδων & Ενηλίκων
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Διπλωματούχος Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Αλλεργιολογίας
& Κλινικής Ανοσολογίας [EAACI]
Επιστημονικός Συνεργάτης Νοσοκομείου
Παίδων "Π. & Α. Κυριακού"
Εξωτερικός Συνεργάτης Ιδιωτικής
Κλινικής "Μητέρα"
mail: info@mitsias-allergy.gr