Το αλλεργικό παιδί στο σχολείο.

Ευαισθητοποίηση, ενημέρωση, δράση.

 

Οι αλλεργικές νόσοι τα τελευταία χρόνια έχουν παρουσιάσει εκθετική αύξηση στη συχνότητά τους σε όλον τον κόσμο, είτε πρόκειται για αναπνευστικού τύπου αλλεργίες, είτε δερματικές, είτε τροφικές. Οφείλονται στην αδυναμία του ανοσοποιητικού να ελέγξει την αντίδρασή του σε κατά τα άλλα αθώα ερεθίσματα (που ονομάζονται αλλεργιογόνα). Σύμφωνα με την επικρατέστερη θεωρία (θεωρία της «υγιεινής» διαβίωσης), αυτό είναι συνέπεια της έλλειψης μικροβιακών, ιογενών και άλλων ερεθισμάτων κατά τη βρεφική και πρώτη παιδική ηλικία, ερεθίσματα που θα οδηγούσαν στον καλύτερο «προγραμματισμό» του ανοσοποιητικού.

Οι περισσότεροι ασθενείς με αλλεργίες είναι παιδιά και ένα μεγάλο ποσοστό των αλλεργικών παιδιών θα γίνουν στο μέλλον αλλεργικοί ενήλικες. Το σχολείο, λοιπόν, όπου περνάνε μεγάλο μέρος της καθημερινότητάς τους είναι ο χώρος όπου πολύ συχνά εκδηλώνονται αλλεργικές αντιδράσεις οι οποίες μπορεί να είναι από χαμηλής μέχρι πολύ υψηλής βαρύτητας. Η σοβαρότερη, δυνητικά επικίνδυνη για τη ζωή, αλλεργική αντίδραση είναι η αναφυλαξία – έχει υπολογιστεί ότι το 20% των επεισοδίων αναφυλαξίας στα παιδιά συμβαίνει στο σχολείο. Κυριότερα αίτια είναι αλλεργιογονικές τροφές, τσίμπημα από υμενόπτερα έντομα (μέλισσες και σφήκες) και η άσκηση.

Τί είναι αναφυλαξία; Πρόκειται για αντίδραση κατά την οποία εμφανίζονται συμπτώματα από περισσότερα του ενός συστήματα. Το πρώτο και κύριο σύστημα είναι το δέρμα το οποίο συνήθως εμφανίζει γενικευμένη ερυθρότητα (περιγράφεται σαν «φούντωμα»), κνίδωση (καντήλες στρογγυλού ή ακανόνιστου σχήματος, φουσκωτές, που προκαλούν κνησμό και μοιάζουν με τσίμπημα κουνουπιού) ή και αγγειοοίδημα (πρήξιμο στα βλέφαρα, τα χείλια ή τα πτερύγια των αυτιών). Τονίζεται ότι αν τα συμπτώματα προέρχονται μόνο από το δέρμα, και δεν υπάρχει τίποτα από τα παρακάτω, τότε δεν πρόκειται για αναφυλακτική αντίδραση! Αντίθετα, αν συνυπάρχουν συμπτώματα από το αναπνευστικό (π.χ. βήχας, αλλαγή στη χροιά της φωνής, μπούκωμα στη μύτη, συριγμός ή δύσπνοια), το γαστρεντερικό (π.χ. έμετος, διάρροια, κοιλιακό άλγος, ναυτία) ή το νευρικό σύστημα (π.χ. ζάλη, θολή όραση) αυτή είναι αναφυλαξία. Επιπλέον, αν από το κυκλοφορικό σύστημα προκύπτει πτώση της πίεσης ή λιποθυμία χαρακτηρίζεται ως αναφυλακτικό σοκ.

Η δράση σε αναφυλακτικές αντιδράσεις πρέπει να είναι άμεση. Το παιδί θα πρέπει να απομακρύνεται από το αίτιο της αναφυλαξίας, να τοποθετείται σε ύπτια θέση και να χορηγείται αδρεναλίνη. Αυτό είναι το μόνο φάρμακο που πρέπει να χορηγηθεί άμεσα και το οποίο θα αντιστρέψει την αναφυλαξία. Η χορήγηση κορτιζόνης, κάτι που γίνεται κατά κύριο λόγο στην πράξη, είναι λάθος. Αφού έχει χορηγηθεί η αδρεναλίνη, δίδεται συμπληρωματική αγωγή στην οποία περιλαμβάνεται και η κορτιζόνη.

Για όλα τα παραπάνω υπάρχουν τρεις προϋποθέσεις: πρώτον, αν ένα παιδί είναι αλλεργικό (π.χ.σε κάπιο τρόφιμο) με πιθανότητα αναφυλαξίας πρέπει να έχει μαζί του αδρεναλίνη σε αυτοενιέμενη μορφή. Δεύτερον, σε κάθε σχολείο να υπάρχει κιτ αντιμετώπισης της αναφυλαξίας καθώς πολλές φορές η πρώτη αντίδραση γίνεται, χωρίς προηγούμενες ενδείξεις, στο χώρο του. Τρίτον, και πιο σημαντικό, το προσωπικό να είναι ευαισθητοποιημένο στο πρόβλημα, ενήμερο για τα συμπτώματα και τις συνέπειες και, κυρίως, έτοιμο να δράσει άμεσα. Με τον τρόπο αυτό η συνέπειες της αναφυλαξίας θα είναι οι ελάχιστες δυνατές.

Dr. ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΗΤΣΙΑΣ MD, PhD
Ηρώδου Αττικού 1, Πλατεία Δούρου
Χαλάνδρι | Τηλ: 210 6818110
Καλαβρύτων 29,
Τρίπολη | Τηλ: 2710 239079
Αλλεργιολόγος Παίδων & Ενηλίκων
Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών
Διπλωματούχος Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Αλλεργιολογίας
& Κλινικής Ανοσολογίας [EAACI]
Επιστημονικός Συνεργάτης Νοσοκομείου
Παίδων "Π. & Α. Κυριακού"
Εξωτερικός Συνεργάτης Ιδιωτικής
Κλινικής "Μητέρα"
mail: info@mitsias-allergy.gr